Elektrik Çarpmasına Karşı Alınacak Önlemler: Evde Güvenlik

Elektrik çarpmasına karşı alınacak önlemlerin başında tesisatın kaçak akım rölesi ve topraklamayla korunması gelir. Günlük kullanımda ıslak elle fişe ve düğmeye dokunmamak, hasarlı kablo ve prizleri kullanmamak, onarım öncesinde enerjiyi kesmek kazaların büyük bölümünü önler. Çarpılan birine müdahale ederken ilk iş akımı kesmek ve 112’yi aramaktır.

Elektrik çarpması nasıl olur?

İnsan vücudu elektriği iletir. Vücut, gerilim altındaki bir noktayla toprak ya da başka bir iletken arasında köprü olduğunda üzerinden akım geçer. Arızalı bir cihazın metal gövdesi, soyulmuş kablo, ıslak zemindeki uzatma kablosu ve açıkta kalmış priz yuvaları en sık rastlanan temas noktalarıdır. Islaklık cildin direncini düşürür ve tehlikeyi büyütür.

Tesisatta hangi korumalar bulunmalı?

• Kaçak akım rölesi: Akımın toprağa ya da vücuda kaçtığını algılayıp devreyi keser. Konutlarda can güvenliği için 30 miliamperlik koruma kullanılır.
• Topraklama: Arızalı cihazın gövdesindeki elektriği toprağa akıtır.
• Otomatik sigortalar: Kısa devre ve aşırı yükte hattı keser.
• Topraklı prizler ve sağlam kapaklı buatlar

Eski binalarda bu korumalar eksik olabilir. Panonuzda kaçak akım rölesi yoksa bir elektrikçiye taktırın; maliyeti düşük, yararı büyüktür.

Kaçak akım rölesi nasıl sınanır?

Rölenin üzerinde T harfiyle işaretli bir test düğmesi bulunur. Düğmeye bastığınızda röle anında atmalı ve evin elektriği kesilmelidir. Ardından kolu kaldırarak yeniden açın. Bu denemeyi ayda bir yapmak, mekanizmanın gerektiğinde çalışacağından emin olmanızı sağlar. Düğmeye basıldığında atmayan röle değiştirilmelidir.

Banyoda ve mutfakta nelere dikkat edilmeli?

• Islak elle fiş takıp çıkarmayın, düğmeye dokunmayın.
• Saç kurutma makinesi ve benzeri cihazları dolu küvetin ya da lavabonun yanında kullanmayın.
• Banyoya uzatma kablosu sokmayın.
• Islak hacimlerdeki prizlerin kapaklı, suya dayanıklı tipte olmasına dikkat edin.
• Termosifon ve çamaşır makinesinin topraklı hatta bağlı olduğundan emin olun.
• Musluğa ya da duşa dokunduğunuzda elektriklenme hissediyorsanız suyu kullanmayı bırakıp elektrikçi çağırın.

Kablo ve prizlerde hangi işaretler tehlikeyi gösterir?

• Yalıtımı çatlamış, ezilmiş ya da teli görünen kablo
• Isınan, kararan, kıvılcım çıkaran priz
• Bollaşmış, fişi tutmayan priz
• Kırık priz ve anahtar kapağı
• Çıtırtı ya da vızıltı sesi
• Yanık plastik kokusu

Hasarlı kabloyu izolasyon bandıyla sarmak geçici bir örtüdür, onarım değildir. Kablo ya da cihaz fişi değiştirilmelidir.

Çocuklar için hangi önlemler alınır?

Priz yuvalarına çocuk korumalı kapak takın ya da kendinden perdeli prizler kullanın. Uzatma kablolarını ve çoklu prizleri erişemeyecekleri yerde tutun. Şarj cihazlarını prizde takılı ve ucu açıkta bırakmayın. Elektrikli cihazların suya yakın kullanılmayacağını yaşlarına uygun biçimde anlatın.

Onarım ve temizlikte nelere dikkat edilir?

Ampul değiştirirken bile ilgili sigortayı kapatmak iyi bir alışkanlıktır; düğmenin kapalı olması hattın enerjisiz olduğu anlamına gelmeyebilir. Duvara matkapla delik açmadan önce priz ve anahtarların dikey ve yatay hizasından kablo geçebileceğini düşünün. Priz, anahtar, pano ve armatür bağlantıları ehliyetli elektrikçinin işidir; kendi başınıza müdahale etmeyin.

Dış mekânda ve fırtınada nelere dikkat edilir?

Bahçe ve balkonda yalnız dış mekâna uygun, suya dayanıklı priz ve uzatma kablosu kullanın. Kopmuş ya da sarkmış elektrik hattına yaklaşmayın ve durumu 186 Elektrik Arıza hattına bildirin. Su baskınında, elektrik kesilmeden suyun içine girmeyin.

Biri elektriğe çarpılırsa ne yapılmalı?

1. Kişiye çıplak elle dokunmayın; akım size de geçer.
2. Sigorta kutusundan elektriği kesin ya da fişi çekin.
3. Akımı kesemiyorsanız kuru tahta ya da plastik gibi yalıtkan bir cisimle kişiyi kaynaktan ayırın.
4. Hemen 112’yi arayın ve görevlinin yönlendirmelerini izleyin.

Kişi iyi görünse bile sağlık kontrolünden geçmelidir; tıbbi değerlendirme sağlık ekiplerinin işidir. Afet ve acil durumlara hazırlık konusunda AFAD yayınlarından yararlanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçak akım rölesi varsa çarpılmaz mıyım?

Röle akımı çok kısa sürede keserek ağır sonuçları önler, ancak teması hissedebilirsiniz. Dikkatli kullanımın yerini tutmaz.

Kontrol kalemi güvenli mi?

Fazın varlığını gösterir ama hattın tamamen enerjisiz olduğunu kanıtlamaz. Onarım öncesinde sigortayı kapatın.

Çoklu priz tehlikeli mi?

Kaliteli ve yükü aşılmamış çoklu priz güvenlidir. Isıtıcı gibi güçlü cihazları doğrudan duvar prizine takın.

Eski evde ilk hangi önlem alınmalı?

Kaçak akım rölesi taktırın ve bir elektrikçiye topraklamayı ölçtürün.