Topraklama Nedir, Ne İşe Yarar? Evde Topraklama Var mı?

Topraklama, elektrikli bir cihazın metal gövdesine kaçan akımı insan vücudu yerine güvenli biçimde toprağa akıtan koruma hattıdır. Cihaz arızalandığında gövdeye dokunan kişinin çarpılmasını önler. Evde topraklama olup olmadığı prizin görünüşünden tahmin edilebilir, ancak kesin olarak yalnızca ölçümle anlaşılır.

Topraklama ne işe yarar?

Çamaşır makinesinin içindeki bir kablo zedelenip metal gövdeye değdiğinde gövde elektrik yüklenir. Topraklama yoksa akım, makineye dokunan kişinin üzerinden toprağa ulaşır. Topraklama varsa akım, direnci çok daha düşük olan toprak iletkenini seçer. Bu ani akım sigortayı ya da kaçak akım rölesini attırır ve tehlike ortadan kalkar.

Topraklama nasıl yapılır?

Binanın temeline ya da bahçesine gömülen iletkenler ve çubuklar toprakla temas sağlar. Buradan çıkan toprak hattı ana panoya, oradan da her dairenin sigorta kutusuna ulaşır. Dairenin içinde her prize faz ve nötrün yanında üçüncü bir kablo gelir; rengi sarı-yeşil çizgilidir. Topraklama tesisi kurmak ve ölçmek yetkili elektrik mühendisi ve elektrikçilerin işidir.

Evde topraklama olduğu nasıl anlaşılır?

• Prizlerin üstünde ve altında birer metal tırnak varsa priz topraklı tiptir.
• Sigorta kutusunda sarı-yeşil kabloların toplandığı bir bara bulunur.
• Cihaz fişlerinin yanlarında metal şeritler vardır ve prizdeki tırnaklara değer.

Bunlar yalnızca ipucudur. Eski binalarda topraklı priz takılıp arkasına toprak kablosu bağlanmamış olabilir. Tırnaklar oradadır ama hiçbir işe yaramaz.

Topraklama kesin olarak nasıl kontrol edilir?

Kesin sonuç, ölçü aletiyle alınır. Elektrikçi prizin faz ve toprak uçları arasındaki gerilimi ve toprak hattının direncini ölçer. Piyasada prize takılan ve ışıklarıyla bağlantı durumunu gösteren basit test cihazları da vardır; bunlar bağlantının var olduğunu gösterir, kalitesini ölçmez. Kontrol kalemiyle topraklama testi yapılamaz.

Topraklama yoksa hangi belirtiler görülür?

• Bilgisayar kasasına, çamaşır makinesine ya da buzdolabına dokununca hafif karıncalanma
• Duşta ya da metal muslukta elektriklenme hissi
• Cihaz gövdesinde kontrol kaleminin yanması
• Hassas elektronik cihazlarda sık arıza

Musluktan ya da duştan elektrik hissetmek ciddi bir işarettir. Termosifon ya da şofben gibi cihazlarda kaçak olabilir. Suyu kullanmayı bırakın, ilgili sigortayı indirin ve elektrikçi çağırın.

Topraklama ile nötr aynı şey mi?

Değildir. Nötr, akımın devreyi tamamladığı çalışma iletkenidir ve normal kullanımda üzerinden akım geçer. Toprak hattından ise yalnızca arıza anında akım geçer. Priz içinde toprak ucunu nötre bağlamak, halk arasında sıfırlama denen uygulamadır ve nötr koptuğunda cihaz gövdelerini elektrik altında bıraktığı için tehlikelidir.

Topraklama olmayan evde ne yapılmalı?

Kalıcı çözüm, binaya topraklama tesisi yaptırmak ve dairelere toprak hattı çektirmektir. Bu bir bina işidir; yönetimle birlikte ele alınır. O zamana kadar kaçak akım rölesi taktırmak riski azaltır, ancak topraklamanın yerini tam olarak tutmaz. Doğalgaz ya da su borusuna toprak kablosu bağlamak yasak ve tehlikelidir.

Kaçak akım rölesi varsa topraklama gerekir mi?

İkisi birbirini tamamlar. Topraklama kaçak akıma güvenli bir yol sağlar; röle bu akımı algılayıp devreyi keser. Topraklama yokken röle ancak akım bir insanın üzerinden geçmeye başladığında atar. Birlikte kullanıldıklarında arıza, kimse dokunmadan fark edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Topraklı priz taktırdım, topraklama oldu mu?

Prizin arkasına bağlanacak toprak hattı yoksa olmaz. Priz yalnızca bağlantı noktasıdır.

Topraklama elektrik faturasını etkiler mi?

Etkilemez. Toprak hattından normal koşulda akım geçmez.

Topraklama ölçümü ne sıklıkla yapılır?

İş yerlerinde periyodik ölçüm zorunludur. Konutlarda tadilat sonrası ve belirti görüldüğünde ölçtürmek iyi olur.

Kombi için topraklama şart mı?

Evet. Kombinin elektronik kartı ve alev algılama düzeni topraklamaya duyarlıdır; topraklama yoksa cihaz hata verebilir.