Kontrol Kalemi Nasıl Kullanılır? Faz Nasıl Bulunur?

Bu yazıda neler var?
- Kontrol kalemi nasıl çalışır?
- Prizde faz nasıl bulunur?
- Kontrol kalemi neleri gösterir, neleri göstermez?
- Lamba yanmıyorsa hat güvenli midir?
- Güvenli kullanım için nelere dikkat edilir?
- Cihaz gövdesinde lamba yanarsa ne anlama gelir?
- Temassız kontrol kalemi nedir?
- Kontrol kalemi yerine ne kullanılır?
- Sıkça Sorulan Sorular
Kontrol kalemi, ucu ölçülecek noktaya değdirilip sapın arkasındaki metal başlığa parmakla dokunularak kullanılır. Uç faz iletkenine değiyorsa sapın içindeki küçük lamba yanar. Nötr ve toprak uçlarında lamba yanmaz. Bu basit araç fazın hangi delikte olduğunu gösterir, ancak bir hattın tamamen enerjisiz olduğunu kanıtlamak için tek başına güvenilir değildir.
Kontrol kalemi nasıl çalışır?
Kalemin içinde metal uç, yüksek değerli bir direnç, küçük bir neon lamba ve arkadaki metal başlık sırayla dizilidir. Uç faza değdiğinde çok küçük bir akım dirençten ve lambadan geçer, parmağınız üzerinden vücudunuza ve oradan zemine ulaşır. Direnç akımı hissedilmeyecek kadar küçük bir değere indirir; lambanın yanması için bu kadarı yeterlidir. Devreyi vücudunuz tamamladığı için başlığa dokunmadan lamba yanmaz.
Prizde faz nasıl bulunur?
- Kalemin gövdesinde çatlak, ucunda eğrilik olmadığına bakın.
- Çalıştığını bildiğiniz bir prizde kalemi deneyin; lamba yanmalıdır.
- Kalemi sapından tutun, işaret parmağınızı arkadaki metal başlığa koyun.
- Ucu prizin deliklerinden birine sokun. Parmaklarınız yalıtımsız metal uca değmesin.
- Lamba yanarsa o delik fazdır. Yanmazsa öbür deliği deneyin.
- İki delikte de yanmıyorsa prizde enerji yoktur ya da kalem bu koşulda yeterli tepki vermiyordur.

Kontrol kalemi neleri gösterir, neleri göstermez?
| Durum | Lamba |
|---|---|
| Uç faza değiyor | Yanar |
| Uç nötre değiyor | Yanmaz |
| Uç toprak kontağına değiyor | Yanmaz |
| Nötr kopuk, cihaz takılı | İki delikte de yanabilir |
| Cihaz gövdesinde kaçak var | Gövdede yanabilir |
Kalem gerilimin kaç volt olduğunu, topraklamanın sağlam olup olmadığını ya da hattın yük taşıyıp taşımadığını göstermez.
Lamba yanmıyorsa hat güvenli midir?
Hayır. Yanmayan lamba elektrik olmadığının kanıtı değildir. Yalıtkan bir zeminde, kuru ayakkabıyla ya da merdiven üzerinde dururken vücuttan geçen akım lambayı yakmaya yetmeyebilir. Parlak ışıkta sönük neon fark edilmeyebilir. Kalemin direnci ya da lambası bozulmuş olabilir. Bu nedenle elektrikçiler bir hatta çalışmadan önce sigortayı kapatır ve iki uçlu gerilim ölçerle ölçüm yapar. Evde priz ya da anahtar sökmek gibi işlere kalemin sonucuna güvenerek girişmeyin.
Güvenli kullanım için nelere dikkat edilir?
- Yalnız üzerinde yazan gerilim aralığında kullanın; ev tipi kalemler şebeke gerilimi içindir.
- Islak elle, nemli ortamda ya da su birikintisinde kullanmayın.
- Gövdesi çatlak, ucu gevşek kalemi atın.
- Ucun yalıtımsız bölümü uzunsa iki kontağa birden değip kısa devre yapabilir; yalıtım kılıflı uçlu kalem seçin.
- Kalemi tornavida gibi kullanarak vida sıkmayın; içindeki direnç zarar görür.
- Sigorta kutusunun içinde ölçüm yapmayın.
Cihaz gövdesinde lamba yanarsa ne anlama gelir?
Çamaşır makinesi, buzdolabı gibi metal gövdeli bir cihaza değdirildiğinde lamba yanıyorsa gövdeye elektrik kaçıyordur ve topraklama görevini yapmıyordur. Cihazı kullanmayın, fişini kuru elle ve fişin plastik gövdesinden tutarak çekin. Hem cihazın hem prizin topraklamasının elektrikçi tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Temassız kontrol kalemi nedir?
Pilli, temassız gerilim algılayıcılar iletkene değmeden, kablonun ya da prizin yakınına tutulduğunda ışık ve sesle uyarı verir. Yalıtımın üzerinden algılama yaptıkları için kullanımı daha güvenlidir ve duvar içindeki enerjili kabloyu bulmaya yardımcı olur. Bunların da pili bitmiş ya da algılama alanı dışında kalmış olabilir; kullanmadan önce enerjili bir noktada denemek gerekir.
Kontrol kalemi yerine ne kullanılır?
Güvenilir sonuç için iki uçlu gerilim ölçer ya da multimetre kullanılır. Bu cihazlar iki nokta arasındaki gerilimi rakamla gösterir; faz ile nötr ve faz ile toprak arasında ölçüm yapılarak hem enerjinin varlığı hem topraklamanın bağlı olup olmadığı anlaşılır. Ölçüm ve onarım işleri bilgi gerektirir; emin değilseniz elektrikçi çağırın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kontrol kalemi çarpar mı?
Sağlam kalemde içindeki direnç akımı hissedilmeyecek düzeye indirir. Hasarlı ya da ıslak kalem tehlikelidir.
Lamba iki delikte de yanıyorsa neden?
Nötr hattında kopukluk ya da gevşeklik olabilir; elektrikçiye baktırın.
Faz prizin hangi tarafında olmalı?
Fiş iki yöne de takılabildiği için priz tarafında zorunlu bir yön yoktur.
Eldivenle kullanılır mı?
Yalıtkan eldiven akımın geçişini keser ve lamba yanmaz; başlığa çıplak parmak değmelidir.
Bunlar da işinize yarayabilir
Etanj Priz Nedir? Nerelerde Kullanılır, IP Değeri Ne Demek?
Etanj priz, kapağı ve contaları sayesinde su sıçramasına ve toza dayanıklı prizdir. Banyo, balkon ve bahçede kullanılır. IP değerleri ve…
Kombi İçin Kaç Amper Sigorta Kullanılır? Elektrik Bağlantısı
Gazlı kombi çok az elektrik çeker; sigorta değeri cihazın montaj kılavuzunda yazar ve çoğu modelde küçük değerli ayrı bir sigorta…
Sigorta Isınıp Atıyor: Aşırı Yük ve Gevşek Bağlantı Sorunu
🔊 Bu rehberi sesli dinle Sigorta ısınıp atıyorsa sebep çoğu durumda iki şeyden biridir: hatta sigortanın taşıyabileceğinden fazla yük bağlanmıştır…
Voltaj Düşüklüğü Neden Olur? Belirtileri ve Çözüm Yolları
Voltaj düşüklüğü; şebekedeki aşırı yük, uzak trafo, ince ya da gevşek bağlantılı kablo ve nötr arızasından kaynaklanır. Belirtiler, riskler ve…
Ana Sigorta Atıyor Ne Yapmalıyım?
🔊 Bu rehberi sesli dinle Ana sigorta atıyorsa önce evdeki tüm cihazları fişten çekin, sigorta kutusundaki bütün linye sigortalarını kapatın,…
Topraklı Priz Nedir? Topraksız Prizden Farkı Nasıl Anlaşılır?
Topraklı priz, cihaz gövdesine kaçan akımı toprağa ileten koruma kontaklı prizdir. Nasıl ayırt edilir, hangi cihazlar için gereklidir ve nasıl…





