Çekvalf Ne İşe Yarar? Çeşitleri ve Kullanıldığı Yerler

Çekvalf, içinden geçen suyun yalnız bir yönde akmasına izin veren, ters yönde akmaya çalıştığında kendiliğinden kapanan vanadır. Kolu ya da başlığı yoktur; suyun basıncıyla açılır, akış durduğunda ya da tersine döndüğünde yay ya da kendi ağırlığıyla kapanır. Pompaların, hidroforların, termosifonların ve sayaçların korunmasında kullanılır.
Çekvalf nasıl çalışır?
Gövdenin içinde bir klape ve bu klapenin oturduğu bir yuva bulunur. Su doğru yönden geldiğinde klapeyi iter ve aradan geçer. Akış kesildiğinde yay klapeyi yuvasına bastırır. Su ters yönden gelmeye çalışırsa basıncı klapeyi yuvaya daha da sıkı oturtur ve geçiş kapanır. Vananın dışında akış yönünü gösteren bir ok bulunur; montajda bu oka uyulması gerekir.
Çekvalf çeşitleri nelerdir?
- Yaylı çekvalf: Klape bir yayla kapanır. Yatay, dikey ve eğik her konumda çalışır; ev tesisatında en yaygın tiptir.
- Çalpara (klapeli) çekvalf: Menteşeli bir kapak akışla açılır, kendi ağırlığıyla kapanır. Akışa az direnç gösterir; yatay hatlarda kullanılır.
- Dip klapesi: Kuyu ve depo emiş borularının ucuna takılan süzgeçli çekvalftir; pompa durduğunda emiş borusundaki suyun boşalmasını önler.
- Bilyalı çekvalf: Pis su ve atık su pompalarının çıkışında kullanılır.

Evde çekvalf nerelerde bulunur?
Hidrofor pompasının çıkışında, pompa durduğunda basınçlı suyun depoya geri kaçmasını önlemek için bulunur. Termosifonun soğuk su girişindeki emniyet ventilinin içinde bir çekvalf vardır; ısınan suyun şebekeye geri dönmesini engeller. Güneş enerjisi sistemlerinde, su sayaçlarının çıkışında, bulaşık ve çamaşır makinesi bağlantılarında ve kombilerin doldurma hattında da çekvalf kullanılır.
Çekvalf olmazsa ne olur?
Pompa her durduğunda borudaki su geri akar; pompa yeniden çalıştığında hattı baştan doldurmak zorunda kalır ve sık devreye girer. Emiş hattı boşalan pompa susuz çalışıp zarar görebilir. Sıcak su soğuk su hattına karışır. Kirli ya da kimyasal içeren su temiz su şebekesine geri dönebilir; bu, sağlık açısından en önemli risktir.
Evinizin su veya atık su tesisatında çekvalf var mı?
Çekvalf arızası nasıl anlaşılır?
- Musluk açılmadığı hâlde hidrofor belirli aralıklarla çalışıyorsa
- Pompa durduğunda basınç göstergesi hızla düşüyorsa
- Soğuk su musluğundan bir süre ılık su geliyorsa
- Pompa durduğu anda boruda sert bir vurma sesi duyuluyorsa
- Su debisi belirgin biçimde azaldıysa (klape yarı açık sıkışmıştır)
Klapenin yuvasına kum, kireç ya da boru çapağı sıkıştığında çekvalf tam kapanmaz. Sökülüp temizlenmesi bazen yeterlidir; yayı zayıflamış ya da contası sertleşmiş çekvalf değiştirilir.
Çekvalf hangi yöne takılır?
Gövdedeki ok, suyun akacağı yönü göstermelidir. Ters takılan çekvalf suyu hiç geçirmez. Çalpara tipler yatay boruda menteşe üstte kalacak biçimde takılır; dikey hatta yalnız aşağıdan yukarı akışta çalışır. Yaylı tiplerde konum sınırlaması yoktur. Pompa çıkışında çekvalf ile pompa arasına bir vana konması, bakım sırasında sökmeyi kolaylaştırır.
Çekvalf basınç kaybına yol açar mı?
Her çekvalf akışa bir miktar direnç gösterir. Yaylı tiplerde suyun yayı yenmesi gerektiği için bu kayıp biraz daha fazladır. Ev tesisatında fark edilecek düzeyde değildir; yeter ki vana boru çapına uygun seçilsin. Küçük seçilen çekvalf hem basıncı düşürür hem ses yapar.
Çekvalf koç darbesi yapar mı?
Çalpara tipler geç ve sert kapandığı için pompa durduğunda vurma sesi çıkarabilir. Yaylı çekvalfler akış durmadan hemen önce kapanmaya başladığından daha sessiz çalışır. Hidrofor çıkışında vurma sesi varsa yaylı tipe geçmek çoğu zaman sorunu çözer.
Sıkça Sorulan Sorular
Çekvalf ile vana aynı şey mi?
Çekvalf de bir vanadır ama elle açılıp kapatılmaz; akış yönüne göre kendiliğinden çalışır.
Çekvalf suyu tamamen keser mi?
Yalnız ters yöndeki akışı keser. Doğru yönde suyu kesmek için ayrıca vana gerekir.
Çekvalf temizlenir mi?
Sökülebilen tiplerde klape ve yuva temizlenir; aşınmış parça varsa değiştirmek daha güvenlidir.
Çekvalf ömrü ne kadardır?
Suyun temizliğine ve çalışma sıklığına bağlıdır; pirinç gövdeli yaylı tipler uzun yıllar dayanır.
Bunlar da işinize yarayabilir
Koç Darbesi Nedir? Borulardaki Vurma Sesi Neden Olur?
Koç darbesi, akan suyun aniden durdurulmasıyla boruda oluşan basınç dalgasıdır. Musluk kapanınca gelen vurma sesinin nedeni, zararları ve önleme yolları.
Su Vanası Hangi Yöne Açılır? Ana Vana Nerede, Nasıl Kapatılır?
Volanlı su vanası saat yönünde çevrilince kapanır, tersine çevrilince açılır. Kollu küresel vanada kol boruya paralelse açık, dikse kapalıdır. Ana…
Basınç Düşürücü Ne İşe Yarar? Ne Zaman Takılır, Nasıl Ayarlanır?
Basınç düşürücü, şebekeden gelen yüksek su basıncını ayarlanan değere indirip sabit tutan vanadır. Ne zaman gerekir, nereye takılır, ayarı nasıl…
Hidrofor Basınç Ayarı Nasıl Yapılır? Şalter ve Tank Ayarı
Hidrofor basınç ayarı, basınç şalterindeki iki somunla yapılır: büyük somun devreye girme ve çıkma basıncını birlikte, küçük somun aradaki farkı…
Su Sayacı Nasıl Okunur? Endeks, Tüketim ve Kaçak Kontrolü
Su sayacında siyah rakamlar metreküpü, kırmızı rakamlar ve küçük göstergeler litreyi gösterir. Endeks okuma, aylık tüketim hesabı ve kaçak kontrolü.
Donan Su Borusu Nasıl Açılır? Güvenli Çözme Yöntemleri
Donan su borusu, musluk açık bırakılıp saç kurutma makinesi ya da sıcak havlu ile yavaşça ısıtılarak çözülür. Açık alev kullanmayın.…





