İçeriğe geç
Su Tesisatı

Koç Darbesi Nedir? Borulardaki Vurma Sesi Neden Olur?

3 dk okuma Tesisat Servisi Editörlüğü

Koç Darbesi Nedir? Borulardaki Vurma Sesi Neden Olur?

Koç darbesi, boruda hızla akan suyun bir vana ya da musluk tarafından aniden durdurulması sonucu oluşan basınç dalgasıdır. Hareket hâlindeki su kütlesi bir anda duramaz; enerjisi boru içinde ileri geri yayılan bir şok dalgasına dönüşür. Musluğu kapattığınızda ya da çamaşır makinesi su almayı kestiğinde duvardan gelen “tak” sesi bu dalganın borulara vurmasıdır.

Koç darbesi neden olur?

Su sıkıştırılamaz kabul edilir ve boruda akarken hatırı sayılır bir momentum taşır. Akış yavaşça kesilirse bu enerji sorunsuz dağılır. Akış çok kısa sürede kesilirse suyun önü durur ama arkadan gelen kütle yüklenmeye devam eder; kapanan noktanın hemen arkasında basınç bir an için normalin çok üzerine çıkar. Bu basınç dalgası boru boyunca geri gider, bir dirsekten ya da genişlemeden yansır ve sönene kadar gidip gelir.

Evde koç darbesini neler tetikler?

  • Tek kollu (kartuşlu) bataryaların hızla kapatılması
  • Çamaşır ve bulaşık makinelerindeki elektrikli su giriş valfleri
  • Rezervuar şamandırasının aniden kapanması
  • Küresel vanaların çeyrek turla bir anda kapatılması
  • Hidrofor pompasının devreye girip çıkması
  • Çekvalflerin sert kapanması
Koç darbesini azaltan önlemler: Neden, Belirti, Basınç, Sabitleme, Darbe sönümleyici

Belirtileri nelerdir?

En belirgin işaret, su kesildiği anda duyulan tek ya da art arda vurma sesidir. Borular duvar içinde ya da tavan arasında titreyebilir. Basınç göstergesi olan tesisatlarda ibrenin anlık sıçradığı görülür. Ses yalnızca belirli bir musluk ya da cihaz kapandığında geliyorsa darbenin kaynağı o noktadır.

Koç darbesi tesisata zarar verir mi?

Seyrek ve hafif darbeler çoğu tesisatta sorun çıkarmaz. Sürekli yinelenen sert darbeler ise bağlantı noktalarını, flex hortumları, conta ve vana gövdelerini yorar. Zamanla rakorlarda sızıntı, flex hortum patlaması, şofben ve kombi gibi cihazların iç parçalarında hasar görülebilir. Vurma sesi artıyorsa konuyu ertelememek gerekir.

Koç darbesi nasıl önlenir?

  1. Muslukları ve vanaları yavaş kapatmaya alışın.
  2. Şebeke basıncı yüksekse daire girişine basınç düşürücü taktırın.
  3. Açıkta giden boruları duvara kelepçeyle sabitletin; gevşek boru sesi büyütür.
  4. Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi hızlı kapanan cihazların bağlantı noktasına darbe sönümleyici taktırın.
  5. Hidrofor çıkışına uygun genleşme tankı ve yaylı çekvalf kullanılmasını sağlayın.

Darbe sönümleyici nasıl çalışır?

Darbe sönümleyici, içinde hava ya da gaz dolu bir bölme ile suyu ayıran bir piston ya da zar bulunan küçük bir parçadır. Basınç dalgası geldiğinde su bu bölmeye doğru itilir, gaz sıkışır ve darbenin enerjisini yutar. Sönümleyici, darbeyi üreten cihaza ne kadar yakın takılırsa o kadar etkili olur. Eski tesisatlarda aynı amaçla bırakılan kör hava boruları zamanla suyla dolduğu için işlevini yitirir.

Su basıncının etkisi nedir?

Basınç yükseldikçe borudaki suyun hızı ve dolayısıyla darbenin şiddeti artar. Alt katlarda ya da şebeke basıncının yüksek olduğu bölgelerde koç darbesi daha sık görülür. Basınç düşürücü hem darbeyi hem armatürlerdeki yıpranmayı azaltır. Farklı basınç birimlerini karşılaştırmak için birim çevirici aracına bakabilirsiniz.

Her vurma sesi koç darbesi midir?

Değildir. Sıcak su açıldığında gelen tıkırtılar çoğunlukla boruların ısınarak genleşmesinden kaynaklanır. Musluk açıkken duyulan sürekli titreşim ve uğultu, gevşemiş bir musluk contasına ya da yarı kapalı bir vanaya işaret eder. Koç darbesinin ayırt edici özelliği, sesin akışın kesildiği anda gelmesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Koç darbesi kendiliğinden geçer mi?

Geçmez; nedeni giderilmedikçe aynı cihaz ya da musluk kapandığında yinelenir.

Plastik boruda koç darbesi olur mu?

Olur, ancak plastik borular bir miktar esnediği için ses metal borulara göre daha boğuk duyulur.

Darbe sönümleyici nereye takılır?

Darbeyi üreten cihazın su bağlantısına olabildiğince yakın bir noktaya takılır.

Kombi koç darbesinden etkilenir mi?

Sert ve sürekli darbeler kullanım suyu tarafındaki parçaları yorabilir; basınç düşürücü bu riski azaltır.

Bunlar da işinize yarayabilir

vdcasino

VDcasino

VDCasino

VDCasino

VDCasino